Enlil – w mitologii sumeryjskiej bóg stojący na czele panteonu sumeryjskiego, jako następca boga An

Enlil przypuszczalnie przybył na ziemię zanim ród ludzki został stworzony. Po tym jak przejął władzę od swojego ojca Ana, był uznawany za najwyższego boga zarówno przez Sumerów jak i przez sumeryjskich bogów. Gdy bogowie spotykali się w niebie Enlil siedział obok Ana. Gdy Bogowie spotykali się na zgromadzeniach na ziemi, spotkania te organizował na swoim dworze Enlil.
Od okresu wczesnodynastycznego (2900-2350 p.n.e.) do okresu nowosumeryjskiego (2112-2004 p.n.e.) Enlil występował na pierwszym miejscu w różnych spisach bogów, jako ten najwyższy. Narodził się ze związku dwóch bóstw Ana oraz Ki, reprezentujących dwa pierwiastki – niebo i ziemię. Enlil oddzielił je od siebie, tworząc przestrzeń i stając się tym samym uosobieniem powietrza, a jego imię było tożsame z pojęciem przestrzeni powietrznej i atmosfery . Był bratem Enkiego oraz bogini Aruru. Czasem sumeryjska tradycja przedstawiała go też jako potomka Enkiego oraz bogini Ninki.
Żoną Enlila była bogini Ninlil, a jego synami byli Ninurta („Powrót Ninurty do Nippur”), Ningirsu („Cylindry Gudei”), Nanna („Odwiedziny Nanny w Nippur”) i Namtar. Także niektóre inne bóstwa były opisywane jako jego dzieci: Nergal („Enlil i Ninlil”), Ninazu („Enlil i Ninlil”), Inanna („Zejście Inanny do Świata Podziemnego”), Utu („Hymn do Utu”) i Iszkur („Enmerkar i Pan Arraty”). Czasami w tradycji sumeryjskiej bogini Sud – opiekunka miasta Szuruppak była utożsamiana z Ninlil, zatem również była ona żoną Enlila („Enlil i Sud”). Wyjaśnieniem tego może być wchłanianie lokalnego panteonu miasta Szuruppak przez Nippur. Posłańcem Enlila był bóg Nuska („Enlil i Ninlil”).

Enlil miał popędliwą naturę, porwał i zgwałcił Ninlil, swą przyszłą żonę, która urodziła mu dziecko. Za ten czyn został wypędzony przez Zgromadzenie Bogów do zaświatów, choć wielu mówiło, że to ona go uwiodła. Ninlil zdecydowała się pójść w zaświaty, za swoim Enlilem. Ta nierozważna decyzja mogła zobowiązywać nowo narodzonego boga księżyca, Nannę do pozostania na zawsze w świecie zmarłych. W zaświatach Enlil i Ninlil ponownie obcowali ze sobą i ofiarowali piekielnym bóstwom swych troje nowonarodzonych dzieci, za to ich ukochane dziecko Nanna, mogło w końcu wstąpić do niebios, aby rozświetlić nocne niebo swym blaskiem.

Enlil chciał pojąć za żonę Ninlil. W tym celu wysłał Nuskę, swojego posła, do jej matki Nidaby, która mieszkała w mieście Eresz, aby ta zgodziła się na zamążpójście córki, za co obiecał liczne dary. Nidaba pozwoliła córce wyjść za Enlila, za co ten wysłał jej obiecane podarki.

Enlil pomagał rodzajowi ludzkiemu przekazując wiedzę o gospodarowaniu, używaniu pługa, kilofa i siekiery. Sumerowie czcili Enlila z bojaźnią i wdzięcznością. Od najwcześniejszych czasów miasto Enlila, Nippur, było świętym miastem, ten święty charakter Nippur pozwalał przeżywać miastu liczne wojny i upadki dynastii, które zniszczyły inne miasta. Chociaż Nippur nie było stolicą, odgrywało ważną rolę w polityce. Królowie miast takich jak Kisz, Ur i Isin, przy wstępowaniu na tron, szukali uznania w E-kur, świątyni Enlila, głównego boga Mezopotamii. W zamian za taką legitymizację królowie nie szczędzili płodów ziemi, cennych metali kamieni i innych towarów dla świątyni i dla całego miasta.